یکشنبه - 18 فروردین 1398 - 13:51

واکاوی عوامل جهش قیمت ارز در سال ۹۷/چشم‌انداز بازار ارز در سال ۹۸ مثبت است

بعد از پیاده‌سازی سیاست ارزی دولت در ابتدای فروردین ماه سال ۹۷ در ۶ دوره شاهد افزایش نرخ ارز در بازار آزاد بوده‌ایم و با دامنه‌دار شدن این نوسانات پیش‌بینی وضعیت سال ۹۸ حائز اهمیت است.

واکاوی عوامل جهش قیمت ارز در سال ۹۷/چشم‌انداز بازار ارز در سال ۹۸ مثبت است

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، از اوایل بهمن و اسفند ماه سال 97 بعد از یک دوره آرامش، با نزدیک شدن به برهه پایانی سال و افزایش فصلی تقاضا مجدداً شاهد اوج‌گیری قیمت ارز و ورود قیمت دلار به کانال 13 هزار تومانی بودیم، این در حالی است که به‌عقیده بسیاری از کارشناسان نرخ دلار در بازار آزاد بالاتر از نرخ واقعی آن است. از سوی دیگر برخی از فعالان اقتصادی بر این باورند که نرخ دلار در بازار ثانویه سامانه نیما و بازار آزاد حتی به دو برابر قیمت واقعی و معقول خود رسیده است. اما در حال حاضر سؤال بسیاری از مردم این است که در شهریور ماه سال 97 دلار چگونه وارد کانال 19 هزار تومان شد و از آن مهمتر اینکه در نهایت قرار است نرخ دلار در سال 98 در کدام کانال آرام گیرد. در ابتدا توجه به موارد زیر به‌عنوان مقدمه‌ای برای بازخوانی وقایع پرشتاب سال 97 ضروری است؛

1 ــ به‌نظر می‌رسد سیاست فعلی دولت بر محدود کردن تقاضاهای مختلف ارزی از جمله تقاضای حواله وارداتی استوار شده است. تأکید بر این سیاست طی ماههای اخیر یکی از دلایل تثبیت نسبی قیمت ارز در کشور ارزیابی شده است، به‌عبارت دیگر با تأکید بر محدود شدن واردات کالاهای مصرفی و به‌تبع آن کاهش 10میلیارد دلاری واردات رسمی کشور طی یک سال عملاً توازن جدیدی در عرضه و تقاضا ایجاد شده است.

2 ــ همچنین برخی اقتصاددانان معتقدند قیمت ارز با هدف جبران هزینه‌های بودجه‌ای دولت تعیین می‌شود. البته آشفتگی بازار و ایجاد تنش از سوی دلالان بازار ارز باعث التهاب بیشتر بازار و در نتیجه غیر قابل کنترل شدن دامنه قیمتها می‌شود، به همین دلیل دولت همواره نقش تأمین منابع ریالی بودجه در افزایش قیمت ارز را رد کرده است.

3 ــ با توجه به اینکه قسمت عمده عرضه ارز در بازار از سوی دولت صورت می‌گیرد؛ دولت می‌تواند دلالان بازار ارز را حذف کند، به‌عبارت صریح‌تر بانک مرکزی نقش بازارساز را دارد و بنا به نظر کارشناسان، در نیمه نخست سال 97 بانک مرکزی می‌توانست در روزهای اوج التهاب ورود قاطعانه‌تری در بازار آزاد ارز داشته باشد که این مهم انجام نشد.

کارشناسان اقتصادی معتقدند از نیمه مرداد ماه و با حضور رئیس کل جدید سیاستهای پولی و ارزی بانک مرکزی منسجم‌تر شد و حضور بانک مرکزی در بازار ارز با مجوز سران قوا پررنگ‌تر شد.

به عبارت ساده تر در نیمه دوم سال 96 یعنی در برهه قبل از اعمال تحریمها حضور بانک مرکزی در بازار نقدی منفعلانه اما در نیمه دوم سال 97 این حضور هنرمندانه بود. برخی گزارشها حاکی آن است که عملا خالص عرضه در بازار نقد منفی بوده است.

گزارش مرکز حراست وزارت اقتصاد و نقش عوامل بیگانه در افزایش قیمت دلار

4 ــ از سوی دیگر بر اساس گزارش مرکز حراست وزارت اقتصاد در سال 97 تیمهای وابسته به کشورهای خارجی نقش اساسی در جمع‌آوری اسکناس از بازار داشته‌اند تا از این طریق بر قیمت اثر گذاشته شود. در نیمه اول سال 97 طی دو هفته بعد از مدتها که دلار در مرز 14 هزار تومان قرار داشت مجدداً شاهد یک سقف‌شکنی و ورود به کانال 20 هزار تومان و بازگشت به عقب یعنی کانال 16 و 17 هزار تومان بودیم.

5 ــ در بحبوحه نوسانات ارزی برخی جریان فکری و صاحب‌نظران در حوزه اقتصاد بحث تعیین قیمت ارز در بازار آزاد بر اساس تفاوت تورم داخلی و خارجی را مطرح کردند که در نهایت این نظر نیز با انتقادهای جدی روبه‌رو شد، بر همین اساس تلاش می‌کنیم نوسانات قیمتی ارز در سال 97 را بار دیگر مرور کنیم و بر اساس دیدگاه کارشناسان نگاهی به چشم‌انداز قیمت در سال 98 داشته باشیم.

* * *

به گزارش تسنیم، با توجه به تجربه نزدیک جهش ارزی سال 91؛ افزایش قیمت نرخ ارز در ابتدای سال 97 و میان تعطیلات نوروزی مسئله‌ای بهت‌آور بود اما روز به روز تکراری‌تر شد ولی از اهمیت آن هیچ‌گاه کاسته نشد. کنار اعمال مجدد تحریمها و نگرانی تولیدکنندگانی که بیم کمبود و یا گرانی مواد اولیه را داشتند افزایش قیمت ارز تأثیر بسزایی در رشد قیمت کالاها داشت. سؤال بسیار مهمی که برای همه مردم مخصوصاً واردکنندگان و صادرکنندگان پیش می‌آید این است که؛ آیا این افزایش قیمت سقف مشخصی دارد؟ نرخ واقعی ارز چه‌میزان است و در نهایت در چه‌بازه‌ای نرخ ارز تثبیت خواهد شد.

در خصوص جلوگیری از افزایش و کنترل نرخ ارز، راه‌حل‌هایی در قالب بسته‌های ارزی از سوی دولت ارائه شده است که با در نظر گرفتن سقف مشخص برای نرخ بازار آزاد ارز می‌توانیم شاهد تأثیر بسزای آنها باشیم، این درحالیست که تاکنون سقف مشخصی برای نرخ ارز مشخص نگردیده و طی شاهد نوسانات افزایشی و حتی کاهش نرخ ارز هستیم، به‌عبارت ساده‌تر نوسانات پایان سال 97 نیز نشان داد که شاید هنوز اقتصاد خود را با قیمت ارز هماهنگ نکرده است و هنوز تا زمان تثبیت قیمتی باید منتظر ماند.

ارائه بسته اول ارزی از سوی دولت در ابتدای سال 97

در تاریخ 21 فروردین ماه سال قبل راه‌حلی مبتنی بر عرضه ارز تک‌نرخی یا دلار 4200تومانی از سوی دولت ارائه شد. اما به هر حال بعداز فشارهای زیادی که بخش خصوصی و قسمتی از نیروهای حاضر در پارلمان و رسانه‌های صاحب نفوذ وارد کردند در نهایت دولت سیاست تعمیق بازار ثانویه و افزایش نرخ ارز در سامانه نیما به کانال 8000 تومان را پذیرفت.

ذکر این نکته در همین جا ضروری است که برای هر یک از دوره‌های افزایش چشمگیر نرخ ارز دلایل مختلفی وجود دارد اما برای همه آنها یک متغیر پیشران مطرح شده است، به‌طور مثال افزایش نرخ ارز در زمانی که نرخ آن از 3700 تومان به 7000 تومان رسید.

این افزایش ناشی از دلایل مختلفی بود که پیشران آن موضوع محدودیت ایجادشده در کانال ارزی درهم امارات، ناشی از بحث قوانین جدید مالیات بر ارزش افزوده (VAT) این کشور و همچنین فشار خروج سرمایه و منفی شدن جدی حساب سرمایه ایران مطرح شد. گفتنی است، رقم خروج سرمایه در سال 96 (بدون احتساب بانکها) حدود 24 میلیارد دلار و در سال 95 حدود 16 میلیارد دلار بوده است. اما سؤالی که وجود دارد این است که آیا برای دوره‌های بعد جهش قیمت ارز نیز این دو عامل اثرگذار بوده‌اند.

بسته دوم ارزی و شکل‌گیری بازار ثانویه در اواسط سال 97

برخی فعالان اقتصادی معتقدند هر بسته‌ای که برای تقاضای ارز ارائه می‌شود حتماً باید بسته‌های مکمل موازی در حوزه اسکناس و در حوزه پول داشته باشد. به‌نظر می‌رسد بسته اول ارزی دارای اشکالاتی در تخصیص ارز بود و به همین دلیل با وجود عرضه ارزهای نفتی برای واردات کالا، نتیجه لازم اخذ نشد و با فشارهای بیرونی این سیاست عملاً کنار گذاشته شد.

در بازه زمانی دیگر که شاهد افزایش نرخ ارز تا حدود 10هزار تومان بودیم می‌توانیم با توجه به اجرای بسته ارزی 4200تومانی دولت و عدم حضور جدی در بازار اسکناس این افزایش قیمت را توجیه کنیم، در واقع در آن برهه که رسانه‌ها به موضوع تخلفات ارزی مشغول بودند و سلاطین سکه، کاغذ و... یکی پس از دیگری رونمایی می‌شدند، در وضعیتی قرار داشتیم که اگر ارز هم عرضه می‌شد تضمینی نبود که وارد کننده‌ها ارز دولتی و یارانه‌ای را برای واردات کالا و مواد اولیه مصرف کنند.

تمایل دارید این مطلب را با دیگران به اشتراک بگذارید:
صفحه اصلی
ثبت آگهی رایگان
تعرفه تبلیغات
تماس با ما لینک
بازدید امروز: 1481    بازدید دیروز: 1460
بازدید کل :  2241294    افراد آنلاین: 8
آگهی های موجود در این سایت از طریق کاربران عمومی ثبت شده است. لذا سایت کاسب خونه هیچ گونه مسئولیتی در مورد صحت اطلاعات مذکور ندارد.
کلیه حقوق محفوظ بوده و کپی غیرمجاز مطالب پیگیری قانونی خواهد داشت.